06.02.2013

Mogiła czarnego wyzwoleńca



W Henbury, miasteczku leżącym nieopodal Bristolu, na cmentarzu przy kościele pw. Najświętszej Maryi Panny można natknąć się na pewną excusez le mot funeralną osobliwość. Pochowano tam niejakiego Publiusza Korneliusza Scypiona Afrykańskiego Starszego. Oczywiście nie chodzi o słynnego rzymskiego wodza, ale o nazwanego jego imieniem czarnoskórego niewolnika, później wyzwoleńca, który służył w domu Karola Howarda hrabiego (earla) Suffolk. 

Tego, że Howard nadał swemu murzyńskiemu słudze imię pogromcy Hannibala, raczej nie należy postrzegać jako kpiny. Przeciwnie, arystokrata był miłośnikiem antyku i zapewne nadał mu najszlachetniejsze z imion, które kojarzyło mu się z Afryką. O tym, że ów Scypion musiał cieszyć się sympatią swego pana świadczy nagrobek, który hrabia wystawił po jego przedwczesnej śmierci, a który dziś stanowi jeden z ciekawszych zabytków w tamtej okolicy. 



Na płytach nagrobnych widnieje napis: 

Urodziłem się poganinem i niewolnikiem, a teraz, jako chrześcijanin słodko śpię w moim grobie. Choć kolor mej skóry był ciemny, to spojrzenie mego Zbawiciela zmieni tę ciemność w blask. Mój ziemski pan obdarzył mnie taką łaską, że polecił mnie memu Panu w niebie. W tym miejscu oczekuję Jego chwalebnego powrotu, aby uczcić Go wraz ze świętymi i aniołami. 
 
Tutaj spoczywa ciało Scypiona Afrykańskiego, czarnego sługi Jaśnie Wielmożnego Karola Wilhelma hrabiego Suffolk i Brandon, który to sługa zmarł 31 grudnia 1720 r. po 18 latach (życia).

Na początku XVII w. w Anglii służyło ok. 10 tys. czarnych niewolników, ale nagrobków ich upamiętniających pozostało zaledwie kilka. O samym Scypionie wiadomo bardzo niewiele, zgoła nic – ani skąd pochodził, ani w jakich okolicznościach został kupiony; anglikański proboszcz nie odnotował w księgach parafialnych ani faktu jego chrztu, ani pogrzebu. Wśród zapisków Karola Howarda i jego żony (oboje zmarli dwa lata po śmierci swego sługi) też nie znaleziono o nim żadnej wzmianki, a jednak został uhonorowany tak, jak niewielu mu podobnych.  

Jakub Pytel